Law

Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden

Netherlands · constitution · status not stated by the publisher

The authentic text (Dutch).

Show the translation (English)

Ask the law about thisMore laws of NetherlandsFor machines: Markdown

The publisher does not state since when this version applies. Read on 2026-11-15.

The words as nl.wikisource.org keeps them, not the publisher's own copy. Copy read on 2026-11-15. The page it was read from

sha256 060cc1883ec72fec5a4926662f6aa0c124906e38f51cd99b936de7976e6905b5

Contents: 191 provisions
  1. preamble
  2. Artikel 1
  3. Artikel 2
  4. Artikel 3
  5. Artikel 4
  6. Artikel 5
  7. Artikel 6
  8. Artikel 7
  9. Artikel 8
  10. Artikel 9
  11. Artikel 10
  12. Artikel 11
  13. Artikel 12
  14. Artikel 13
  15. Artikel 14
  16. Artikel 15
  17. Artikel 16
  18. Artikel 17
  19. Artikel 18
  20. Artikel 19
  21. Artikel 20
  22. Artikel 21
  23. Artikel 22
  24. Artikel 23
  25. Artikel 24
  26. Artikel 25
  27. Artikel 26
  28. Artikel 27
  29. Artikel 28
  30. Artikel 29
  31. Artikel 30
  32. Artikel 31
  33. Artikel 32
  34. Artikel 33
  35. Artikel 34
  36. Artikel 35
  37. Artikel 36
  38. Artikel 37
  39. Artikel 38
  40. Artikel 39
  41. Artikel 40
  42. Artikel 41
  43. Artikel 42
  44. Artikel 43
  45. Artikel 44
  46. Artikel 45
  47. Artikel 46
  48. Artikel 47
  49. Artikel 48
  50. Artikel 49
  51. Artikel 50
  52. Artikel 51
  53. Artikel 52
  54. Artikel 53
  55. Artikel 54
  56. Artikel 55
  57. Artikel 56
  58. Artikel 57
  59. Artikel 58
  60. Artikel 59
  61. Artikel 60
  62. Artikel 61
  63. Artikel 62
  64. Artikel 63
  65. Artikel 64
  66. Artikel 65
  67. Artikel 66
  68. Artikel 67
  69. Artikel 68
  70. Artikel 69
  71. Artikel 70
  72. Artikel 71
  73. Artikel 72
  74. Artikel 73
  75. Artikel 74
  76. Artikel 75
  77. Artikel 76
  78. Artikel 77
  79. Artikel 78
  80. Artikel 79
  81. Artikel 80
  82. Artikel 81
  83. Artikel 82
  84. Artikel 83
  85. Artikel 84
  86. Artikel 85
  87. Artikel 86
  88. Artikel 87
  89. Artikel 88
  90. Artikel 89
  91. Artikel 90
  92. Artikel 91
  93. Artikel 92
  94. Artikel 93
  95. Artikel 94
  96. Artikel 95
  97. Artikel 96
  98. Artikel 97
  99. Artikel 98
  100. Artikel 99
  101. Artikel 100
  102. Artikel 101
  103. Artikel 102
  104. Artikel 103
  105. Artikel 104
  106. Artikel 105
  107. Artikel 106
  108. Artikel 107
  109. Artikel 108
  110. Artikel 109
  111. Artikel 110
  112. Artikel 111
  113. Artikel 112
  114. Artikel 113
  115. Artikel 114
  116. Artikel 115
  117. Artikel 116
  118. Artikel 117
  119. Artikel 118
  120. Artikel 119
  121. Artikel 120
  122. Artikel 121
  123. Artikel 122
  124. Artikel 123
  125. Artikel 124
  126. Artikel 125
  127. Artikel 126
  128. Artikel 127
  129. Artikel 128
  130. Artikel 129
  131. Artikel 130
  132. Artikel 131
  133. Artikel 132
  134. Artikel 129 is van overeenkomstige toepassing.
  135. Artikel 133
  136. Artikel 134
  137. Artikel 135
  138. Artikel 136
  139. Artikel 137
  140. Artikel 138
  141. Artikel 139
  142. Artikel 140
  143. Artikel 141
  144. Artikel 142
  145. Artikel IV
  146. Artikel V
  147. Artikel VI
  148. Artikel IX
  149. Artikel 16 is niet van toepassing ten aanzien van feiten, strafbaar gesteld krachtens het Besluit
  150. Artikel X
  151. Artikel XI
  152. Artikel XII-XVI
  153. Artikel XVII
  154. Artikel XVIII
  155. Artikel XIX
  156. Artikel 81
  157. Artikel 130
  158. Artikel XX
  159. Artikel XXI
  160. Artikel XXIV-XXV
  161. Artikel XXX
  162. Artikel 6 waarborgt het recht van een ieder zijn godsdienst of levensovertuiging vrij te belijden. Het begrip
  163. artikel 7. Dit lid laat de regelgevende organen vrij binnen de kring van hun bevoegdheid voorschriften te
  164. Artikel 8 beschermt het recht tot vereniging. Het bevat de mogelijkheid dat dit recht bij de wet wordt
  165. Artikel 12 biedt bescherming tegen het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner.
  166. Artikel 14 omringt het ontnemen of beperken van eigendom met de nodige grondwettelijke waarborgen.
  167. Artikel 19 beoogt hen die arbeid verrichten met een aantal waarborgen te omringen. In het eerste lid wordt
  168. Artikel 21 is gewijd aan de overheidszorg voor de bewoonbaarheid van het land, waarbij ook wordt gedoeld
  169. Artikel 29 maakt het mogelijk in uitzonderlijke omstandigheden bij wet een of meer personen van de
  170. Artikel 37 geeft vervolgens gedetailleerd aan in welke gevallen het koninklijk gezag wordt uitgeoefend door
  171. artikel 53 uitdrukkelijk opgenomen.
  172. artikel 136).
  173. Artikel 76 regelt de hoofdtaak van de Algemene Rekenkamer: zij is belast met het onderzoek van de
  174. artikel 77 opgenomen. Door de voorgeschreven benoemingsprocedure, namelijk een benoeming voor het
  175. Artikel 80 bevat bepalingen over de openbaarheid van de adviezen van de in hoofdstuk 4 genoemde colleges.
  176. Artikel 90 bevat de algemene bepaling dat de regering de ontwikkeling van de internationale rechtsorde
  177. Artikel 92 houdt in, dat bij of krachtens verdrag aan volkenrechtelijke organisaties bevoegdheden tot
  178. Artikel 96 bepaalt dat de regering het Koninkrijk niet in oorlog verklaart dan na voorafgaande toestemming
  179. Artikel 104 verzekert, dat alle heffingen van het Rijk, onder welke benaming ook, op een wettelijke
  180. Artikel 105 bevat voorschriften over de jaarlijkse indiening van voorstellen voor algemene begrotings­
  181. Artikel 109 betreft de rechtspositie, de arbeidsbescherming en de medezeggenschap van alle ambtenaren,
  182. Artikel 110 houdt in, dat de op de overheid rustende verplichting tot openbaarheid van bestuur in een
  183. artikel 112 geeft de wetgever de bevoegdheid geschillen die niet uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn
  184. Artikel 120 van de geldende Grondwet houdt in de eerste plaats in een verbod van toetsing van de wet aan de
  185. Artikel 124 is een van de belangrijkste bepalingen van hoofdstuk 7. In dit artikel is vastgelegd dat provincies
  186. artikel 129 nagenoeg gelijk aan die voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Wel dient men voor de
  187. Artikel 130 geeft de wetgever de bevoegdheid het actief en passief kiesrecht voor de gemeenteraad toe te
  188. Artikel 134 geeft enkele voorschriften met betrekking tot openbare lichamen voor beroep en bedrijf en
  189. Artikel 136 regelt het beslechten van geschillen tussen de in hoofdstuk 7 bedoelde openbare lichamen.
  190. Artikel 139 bepaalt dat door de Staten-Generaal aangenomen grondwetswijzigingen die door de Koning zijn
  191. Artikel 140 bepaalt dat bestaande wetten en andere regelingen en besluiten die in strijd zijn met een

Proposed changes to this act

No one has proposed a change to this act yet.

How this law is officially changed

Solon does not know this law's official route yet. The proposal is recorded all the same, and the route appears here once its source is added.

191 provisions

Artikel 80

Artikel 80 1. De adviezen van de in dit hoofdstuk bedoelde colleges worden openbaar gemaakt volgens regels bij de wet te stellen. 2. Adviezen, uitgebracht ter zake van voorstellen van wet die door of vanwege de Koning worden ingediend, worden, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen, aan de Staten-Generaal overgelegd. Hoofdstuk 5Wetgeving en bestuur §. 1 Wetten en andere voorschriften

Propose a change

Artikel 81

Artikel 81 De vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk.

Propose a change

Artikel 82

Artikel 82 1. Voorstellen van wet kunnen worden ingediend door of vanwege de Koning en door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. 2. Voorstellen van wet waarvoor behandeling door de Staten-Generaal in verenigde vergadering is voor­ geschreven, kunnen worden ingediend door of vanwege de Koning en, voor zover de betreffende artikelen van hoofdstuk 2 dit toelaten, door de verenigde vergadering. 3. Voorstellen van wet, in te dienen door de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering, worden bij haar door een of meer leden aanhangig gemaakt.

Propose a change

Artikel 83

Artikel 83 Voorstellen van wet, ingediend door of vanwege de Koning, worden gezonden aan de Tweede Kamer of, indien daarvoor behandeling door de Staten-Generaal in verenigde vergadering is voorgeschreven, aan deze vergadering.

Propose a change

Artikel 84

Artikel 84 1. Zolang een voorstel van wet, ingediend door of vanwege de Koning, niet door de Tweede Kamer onder­scheidenlijk de verenigde vergadering is aangenomen, kan het door haar, op voorstel van een of meer leden, en vanwege de regering worden gewijzigd. 2. Zolang de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering een door haar in te dienen voorstel van wet niet heeft aangenomen, kan het door haar, op voorstel van een of meer leden, en door het lid of de leden door wie het aanhangig is gemaakt, worden gewijzigd.

Propose a change

Artikel 85

Artikel 85 Zodra de Tweede Kamer een voorstel van wet heeft aangenomen of tot indiening van een voorstel heeft besloten, zendt zij het aan de Eerste Kamer, die het voorstel overweegt zoals het door de Tweede Kamer aan haar is gezonden. De Tweede Kamer kan een of meer van haar leden opdragen een door haar ingediend voorstel in de Eerste Kamer te verdedigen.

Propose a change

Artikel 86

Artikel 86 1. Zolang een voorstel van wet niet door de Staten-Generaal is aangenomen, kan het door of vanwege de indiener worden ingetrokken. 2. Zolang de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering een door haar in te dienen voorstel van wet niet heeft aangenomen, kan het door het lid of de leden door wie het aanhangig is gemaakt, worden ingetrokken.

Propose a change

Artikel 87

Artikel 87 1. Een voorstel wordt wet, zodra het door de Staten-Generaal is aangenomen en door de Koning is bekrachtigd. 2. De Koning en de Staten-Generaal geven elkaar kennis van hun besluit omtrent enig voorstel van wet.

Propose a change

Artikel 88

Artikel 88 De wet regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van de wetten. Zij treden niet in werking voordat zij zijn bekendgemaakt.

Propose a change

Artikel 89

Artikel 89 1. Algemene maatregelen van bestuur worden bij koninklijk besluit vastgesteld. 2. Voorschriften, door straffen te handhaven, worden daarin alleen gegeven krachtens de wet. De wet bepaalt de op te leggen straffen. 3. De wet regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van de algemene maatregelen van bestuur.Zij treden niet in werking voordat zij zijn bekendgemaakt. 4. Het tweede en derde lid zijn van overeenkomstige toepassing op andere vanwege het Rijk vastgestelde algemeen verbindende voorschriften. §.2 Overige bepalingen

Propose a change

Artikel 90

Artikel 90 De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.

Propose a change

Artikel 91

Artikel 91 1. Het Koninkrijk wordt niet aan verdragen gebonden en deze worden niet opgezegd zonder voorafgaande goedkeuring van de Staten-Generaal. De wet bepaalt de gevallen waarin geen goedkeuring is vereist. 2. De wet bepaalt de wijze waarop de goedkeuring wordt verleend en kan voorzien in stilzwijgende goedkeuring. 3. Indien een verdrag bepalingen bevat welke afwijken van de Grondwet dan wel tot zodanig afwijken noodzaken, kunnen de kamers de goedkeuring alleen verlenen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.

Propose a change

Artikel 92

Artikel 92 Met inachtneming, zo nodig, van het bepaalde in artikel 91, derde lid, kunnen bij of krachtens verdrag aan volkenrechtelijke organisaties bevoegdheden tot wetgeving, bestuur en rechtspraak worden opgedragen.

Propose a change

Artikel 93

Artikel 93 Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.

Propose a change

Artikel 94

Artikel 94 Binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften vinden geen toepassing, indien deze toepassing niet verenigbaar is met een ieder verbindende bepalingen van verdragen en van besluiten van volken­ rechtelijke organisaties.

Propose a change

Artikel 95

Artikel 95 De wet geeft regels omtrent de bekendmaking van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties.

Propose a change

Artikel 96

Artikel 96 1. Het Koninkrijk wordt niet in oorlog verklaard dan na voorafgaande toestemming van de Staten-Generaal. 2. De toestemming is niet vereist, wanneer het overleg met de Staten-Generaal ten gevolge van een feitelijk bestaande oorlogstoestand niet mogelijk is gebleken. 3. De Staten-Generaal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering. 4. Het bepaalde in het eerste en het derde lid is van overeenkomstige toepassing voor een verklaring dat een oorlog beëindigd is.

Propose a change

Artikel 97

Artikel 97 1. Ten behoeve van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk, alsmede ten behoeve van de handhaving en de bevordering van de internationale rechtsorde, is er een krijgsmacht. 2. De regering heeft het oppergezag over de krijgsmacht.

Propose a change

Artikel 98

Artikel 98 1. De krijgsmacht bestaat uit vrijwillig dienenden en kan mede bestaan uit dienstplichtigen. 2. De wet regelt de verplichte militaire dienst en de bevoegdheid tot opschorting van de oproeping in werkelijke dienst.

Propose a change

Artikel 99

Artikel 99 De wet regelt vrijstelling van militaire dienst wegens ernstige gewetensbezwaren. Artikel 99a Volgens bij de wet te stellen regels kunnen plichten worden opgelegd ten behoeve van de civiele verdediging.

Propose a change

Artikel 100

Artikel 100 1. De regering verstrekt de Staten-Generaal vooraf inlichtingen over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht ter handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde. Daaronder is begrepen het vooraf verstrekken van inlichtingen over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht voor humanitaire hulpverlening in geval van gewapend conflict. 2. Het eerste lid geldt niet, indien dwingende redenen het vooraf verstrekken van inlichtingen verhinderen. In dat geval worden inlichtingen zo spoedig mogelijk verstrekt.

Propose a change

Artikel 101

Artikel 101 (vervallen bij Rijkswet van 10 juli 1995, Stb. 401)

Propose a change

Artikel 102

Artikel 102 (vervallen bij Rijkswet van 22 juni 2000, Stb. 294)

Propose a change

Artikel 103

Artikel 103 1. De wet bepaalt in welke gevallen ter handhaving van de uit of inwendige veiligheid bij koninklijk besluit een door de wet als zodanig aan te wijzen uitzonderingstoestand kan worden afgekondigd; zij regelt de gevolgen. 2. Daarbij kan worden afgeweken van de grondwetsbepalingen inzake de bevoegdheden van de besturen van provincies, gemeenten, openbare lichamen als bedoeld in artikel 132a en waterschappen, van de grondrechten geregeld in de artikelen 6, voor zover dit de uitoefening buiten gebouwen en besloten plaatsen van het in dit artikel omschreven recht betreft, 7, 8, 9, 12, tweede en derde lid, en 13, alsmede van artikel 113, eerste en derde lid. 3. Terstond na de afkondiging van een uitzonderingstoestand en voorts, zolang deze niet bij koninklijk besluit is opgeheven, telkens wanneer zij zulks nodig oordelen beslissen de Staten-Generaal omtrent het voortduren daarvan; zij beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.

Propose a change

Artikel 104

Artikel 104 Belastingen van het Rijk worden geheven uit kracht van een wet. Andere heffingen van het Rijk worden bij de wet geregeld.

Propose a change

Artikel 105

Artikel 105 1. De begroting van de ontvangsten en de uitgaven van het Rijk wordt bij de wet vastgesteld. 2. Jaarlijks worden voorstellen van algemene begrotingswetten door of vanwege de Koning ingediend op het in artikel 65 bedoelde tijdstip. 3. De verantwoording van de ontvangsten en de uitgaven van het Rijk wordt aan de Staten-Generaal gedaan overeenkomstig de bepalingen van de wet. De door de Algemene Rekenkamer goedgekeurde rekening wordt aan de Staten-Generaal overgelegd. 4. De wet stelt regels omtrent het beheer van de financiën van het Rijk.

Propose a change

Artikel 107

Artikel 107 1. De wet regelt het burgerlijk recht, het strafrecht en het burgerlijk en strafprocesrecht in algemene wet­ boeken, behoudens de bevoegdheid tot regeling van bepaalde onderwerpen in afzonderlijke wetten. 2. De wet stelt algemene regels van bestuursrecht vast.

Propose a change

Artikel 108

Artikel 108 (vervallen bij wet van 25 februari 1999, Stb. 133)</poem>

Propose a change

Artikel 109

Artikel 109 De wet regelt de rechtspositie van de ambtenaren. Zij stelt tevens regels omtrent hun bescherming bij de arbeid en omtrent medezeggenschap.

Propose a change

Artikel 110

Artikel 110 De overheid betracht bij de uitvoering van haar taak openbaarheid volgens regels bij de wet te stellen.

Propose a change

Artikel 111

Artikel 111 Ridderorden worden bij de wet ingesteld. Hoofdstuk 6Rechtspraak

Propose a change

Artikel 112

Artikel 112 1. Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen. 2. De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de rechterlijke macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechterlijke macht behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen van de beslissingen.

Propose a change

Artikel 113

Artikel 113 1. Aan de rechterlijke macht is voorts opgedragen de berechting van strafbare feiten. 2. Tuchtrechtspraak door de overheid ingesteld wordt bij de wet geregeld. 3. Een straf van vrijheidsontneming kan uitsluitend door de rechterlijke macht worden opgelegd. 4. Voor berechting buiten Nederland en voor het oorlogsstrafrecht kan de wet afwijkende regels stellen.

Propose a change

Artikel 115

Artikel 115 Ten aanzien van de in artikel 112, tweede lid, bedoelde geschillen kan administratief beroep worden opengesteld.

Propose a change

Artikel 116

Artikel 116 1. De wet wijst de gerechten aan die behoren tot de rechterlijke macht. 2. De wet regelt de inrichting, samenstelling en bevoegdheid van de rechterlijke macht. 3. De wet kan bepalen, dat aan rechtspraak door de rechterlijke macht mede wordt deelgenomen door personen die niet daartoe behoren. 4. De wet regelt het toezicht door leden van de rechterlijke macht met rechtspraak belast uit te oefenen op de ambtsvervulling door zodanige leden en door de personen bedoeld in het vorige lid.

Propose a change

Artikel 117

Artikel 117 1. De leden van de rechterlijke macht met rechtspraak belast en de procureurgeneraal bij de Hoge Raad worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd. 2. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen. 3. In de gevallen bij de wet bepaald kunnen zij door een bij de wet aangewezen, tot de rechterlijke macht behorend gerecht worden geschorst of ontslagen. 4. De wet regelt overigens hun rechtspositie.

Propose a change

Artikel 118

Artikel 118 1. De leden van de Hoge Raad der Nederlanden worden benoemd uit een voordracht van drie personen, opgemaakt door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. 2. De Hoge Raad is in de gevallen en binnen de grenzen bij de wet bepaald, belast met de cassatie van rechterlijke uitspraken wegens schending van het recht. 3. Bij de wet kunnen aan de Hoge Raad ook andere taken worden opgedragen.

Propose a change

Artikel 119

Artikel 119 De leden van de Staten-Generaal, de ministers en de staatssecretarissen staan wegens ambtsmisdrijven in die betrekkingen gepleegd, ook na hun aftreden terecht voor de Hoge Raad. De opdracht tot vervolging wordt gegeven bij koninklijk besluit of bij een besluit van de Tweede Kamer.

Propose a change

← Find another law